S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Het nieuwe wonen: naar een slimme woonzorgomgeving

Op 13 maart jl. zijn drie 'living labs' officieel gestart waarvoor twee zorgorganisaties, één woningcorporatie en de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) een overeenkomst tekenden. Om dit moment te markeren vond een mini-symposium plaats op de campus van de TU/e met als titel: ‘Het nieuwe wonen: op weg naar een slimme woonzorgomgeving’. Kenniscentrum adviseur Penny Senior leverde een bijdrage door de ontwikkelingen en trends in het (scheiden van) wonen en zorg te schetsen.

Nederland vergrijst. Waren er in 2013 2,8 miljoen 65-plussers (16,8 % van de bevolking), in 2030 zijn dat er naar verwachting 4,2 miljoen (23,9 %) en in 2050 zelfs 4,7 miljoen (26,2 %). Daarbij is het overheidsbeleid erop gericht om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en dat mensen met een beperking of zorgvraag zoveel mogelijk in een reguliere leefomgeving wonen. Maar er is een tekort aan woningen die aan de behoeften en diverse eisen van senioren voldoen. En wat als technologische oplossingen daarbij kunnen helpen?

Empathische woning

'Een woning moet meer bieden dan een dak boven je hoofd, zeker voor senioren', zegt Masi Mohammadi, hoogleraar Smart Architectural Technologies aan de TU/e. 'Wat als het huis deels taken van de mantelzorger of zorg over kan nemen?”, zegt Mohammadi. 'Een empathische woning dus, die jou ‘kent’, meevoelt en reageert op je behoeften en zorgt dat je bijvoorbeeld voldoende beweegt, je verzorging op maat biedt en zo bijdraagt aan behoud van je gezondheid.'Met de empathische woning benaderen we volgens Mohammadi het volgende stadium van huisautomatisering. 'In deze nieuwe fase is ‘slim’ niet alleen maar een randvoorwaarde, maar is slimme technologie naadloos geïntegreerd in de woonomgeving en past de technologie zich optimaal aan de behoeften van de bewoner aan en ondersteunt hem bij zijn dagelijkse activiteiten.'

'Een empathische woning dus, die jou ‘kent’, meevoelt en reageert op je behoeften en zorgt dat je bijvoorbeeld voldoende beweegt, je verzorging op maat biedt en zo bijdraagt aan behoud van je gezondheid.'
Masi Mohammadi, hoogleraar Smart Architectural Technologies aan de TU/e

Living labs

In de drie living labs gaan drie afgestudeerde bouwkundigen/architecten van TU/e het concept van de ‘empathische woning’ in de praktijk testen en een aantal concrete elementen in de praktijk toepassen. In een woonomgeving die ‘meevoelt’ met de ouder wordende bewoner en dus de functie vervult of ondersteunt van mantelzorger. Denk bijvoorbeeld aan slimme sensoren ingebed in de muren of vloer, maar ook aan oplossingen van ecologische aard zoals een ‘eetbare wand’ in de woonkamer van de senior. Dit gaat gebeuren in drie woonzorgcentra van RSZK ZorgProfessionals (regio Eindhoven), Woningstichting Domus (Roermond) en St. Jozefoord (’s-Hertogenbosch/Nuland). In de living labs wordt direct het effect van bepaalde slimme innovaties onderzocht. Ook is er in samenwerking met een dertigtal bedrijven een experimentenlaboratorium opgezet. Het project wordt verder begeleid door een denktank van hoogleraren en groepen medewerkers en bewoners uit de zorgsector.

Stimulans voor beweging

Een voorbeeld is de ‘eetbare wand’, waarvan een prototype tijdens de laatste Dutch Design Week in Eindhoven werd gepresenteerd. De wand is feitelijk een verticale binnentuin, waarbij bakjes met planten of kruiden met behulp van een herkenbare hendel op de gewenste hoogte gebracht kunnen worden. 'Het is een stimulans voor beweging', legt Mohammadi uit. 'Senioren hoeven niet meer moeizaam te bukken of op een trapladder te klimmen om te kunnen tuinieren.' Andere voorbeelden zijn een slimme vloer die waarschuwt als iemand dreigt te vallen of een begeleidend lichtspoor op muur en vloer om dagelijkse activiteiten te ondersteunen of stimuleren.

Kennis delen

De living labs duren twee jaar en gedurende die periode worden regelmatig (tussentijdse) uitkomsten gedeeld. Het Kenniscentrum is gevraagd om, vanwege haar landelijke functie op het terrein van wonen en zorg, deze uitkomsten verder te verspreiden. De vraagstukken waar de drie organisaties mee aan de slag gaan, spelen namelijk bij vele organisaties in wonen en zorg.

Masi Mohammadi zal een van de sprekers zijn tijdens het congres Expeditie Begonia op 11 oktober 2017

15-03-2017